Katalog zbiorów

„Płot” Dominika Lejmana wskazuje na – niezwykle aktualny w dobie trwających kryzysów humanitarnych i uchodźczych – problem ograniczenia i osaczenia.

Film Z wysoka widok jest piękniejszy to zapis zrealizowanego w czasie rzeczywistym performance’u artystki. Martin balansuje na granicy życia i śmierci, poddaje widza torturze lęku o nią, odwołuje się do stanu granicznego. Zmusza do opowiedzenia się za lub przeciw, szuka sensu własnego istnienia. Praca powstała w czasie rozważań Martin nad kwestiami teorii bytu, artystka odrzuca wzorzec porządku świata oparty na zorganizowanym systemie, na przykład religijnym, jako nieaktualny i pusty na rzecz wypracowania własnego światopoglądu bliższego współodczuwaniu natury i jej prawideł, podważa prymat człowieka i sprawdza, jak dalece jest sprawczynią swojego losu.

Balkony to zapis performance’u, który artystka wykonała na fasadach wielorodzinnych budynków mieszkalnych w różnych dzielnicach Gdańska. Z miejscami tymi łączą artystkę osobiste relacje, wyznaczają one jej tożsamość i wyzwalają silne emocje. Gest Martin, ryzykowanie życiem to jakby ukrycie się przed rodziną, która pozostała za przymkniętymi drzwiami, forma ostatecznego rozwiązania. Artystka jest jak spadający Ikar, który na obrazie przypisywanym Pieterowi Brueghlowi ginie niezauważony w zamęcie codzienności.

Praca Dzień dobry to kompozycja dźwiękowa, której bazą jest nagranie psów szczekających na ludzi podczas spacerów Honoraty Martin po Polsce. Psy, często jedyni „rozmówcy” artystki, których spotykała na swojej drodze w czasie realizacji jej projektu „Wyjście w Polskę”, reagowały na jej obecność w różny sposób, od wrogości po życzliwość. Ich głosy, uporządkowane później przez Piotra Pawlaka w strukturę przypominającą melodię Mazurka Dąbrowskiego, tworzą zaskakującą, dramatyczną partyturę emocji.

Utwór to zapis relacji człowieka z nieznanym terytorium, w którym psy odgrywają rolę strażników i przewodników. Ich szczekanie budzi ambiwalentne odczucia. Może oznaczać radość, przestrach, czujność, ale też przynależność. „Psy – jak piszą twórcy – witają gości i jednocześnie ich pilnują.” Kompozycja nabiera z czasem warstw znaczeniowych, rezonując z napięciami społecznymi, narodową symboliką i pytaniem, czy „psy nas chronią, czy przed nami”.

Archiwum Pawła „Paulusa” Mazura składa się z unikatowych obiektów performerskich artystycznej grupy Tranzytoryjna Formacja Totart. Członkowie Totartu byli w posiadaniu dwóch oryginalnych mundurów angielskiego pogotowia ratunkowego, z których do dziś przetrwał jeden. W trakcie akcji wielokrotnie przebierali się w nie zarówno Paweł „Paulus” Mazur, jak i Zbigniew Sajnóg, Paweł „Konjo” Konnak czy Artur „Kudłaty” Kozdrowski. Akcje grupy miały zazwyczaj charakter wspólnotowy, czego świadectwem są między innymi sztrajfy, czyli malowane tkaniny, które członkowie Totartu przygotowywali kolektywnie, często tworząc je spontanicznie w trakcie wystąpień publicznych.

Archiwum Pawła „Paulusa” Mazura składa się z unikatowych obiektów performerskich artystycznej grupy Tranzytoryjna Formacja Totart. Członkowie Totartu byli w posiadaniu dwóch oryginalnych mundurów angielskiego pogotowia ratunkowego, z których do dziś przetrwał jeden. W trakcie akcji wielokrotnie przebierali się w nie zarówno Paweł „Paulus” Mazur, jak i Zbigniew Sajnóg, Paweł „Konjo” Konnak czy Artur „Kudłaty” Kozdrowski. Akcje grupy miały zazwyczaj charakter wspólnotowy, czego świadectwem są między innymi sztrajfy, czyli malowane tkaniny, które członkowie Totartu przygotowywali kolektywnie, często tworząc je spontanicznie w trakcie wystąpień publicznych.

Rysunki Pawła „Paulusa” Mazura są charakterystyczne dzięki mocnej i wyraźnej kresce, modelowaniu światłocieniem oraz dominującym przedstawieniom figuratywnym. Bohaterów „Paulusa” wyróżnia deformacja, szczególnie twarzy, która uwypukla emocjonalność, groteskowość i absurd.

           Seria komiksów Pure Sure Mazura ukazywała się w latach 1989–1990, czyli w okresie transformacji ustrojowej, której pokłosiem było wykształcenie znamiennych narzędzi ekspresji oraz obrazowanego nastroju absurdu i dystansu. „Paulus”, obserwując i analizując zachodzące wówczas zmiany społeczno-polityczne, tworzy surrealistyczny magazyn komiksowy, posługując się deformacją i symboliką. Ówczesna atmosfera społeczno-polityczna oraz siermiężna codzienność inspirowały Pawła Mazura, który nie godził się na bycie „pod butem sowieckim” i niemożność prowadzenia normalnego życia. Jego zaangażowanie polityczne wyrażone w twórczości zarówno graficznej, jak i poetyckiej, muzycznej i happenerskiej, indywidualnej i w Formacji Totartu jest komentarzem, często przewrotnym, do komunistycznej rzeczywistości.

Strajk to cykl dokumentujący protesty, które wybuchły w Polsce 22 października 2020 roku po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego ograniczającym prawo do aborcji. Demonstracje objęły setki miejscowości w kraju i za granicą. Projekt Rafała Milacha, będący częścią Archiwum Protestów Publicznych, stanowi wizualny zapis społecznej mobilizacji i politycznej samoorganizacji. Archiwum gromadzi wizualne świadectwa oddolnych form sprzeciwu wobec decyzji politycznych, naruszeń demokracji i praw człowieka, stanowiąc zarazem ostrzeżenie przed narastającym populizmem, dyskryminacją oraz kryzysem klimatycznym.

Praca Hasun Macieja Moskwy to przejmująca fotografia 12-letniego uchodźcy, wykonana w listopadzie 2014 roku. Zdjęcie pochodzi z fotoreportażu Moskwy dokumentującego skutki brutalnych ataków Państwa Islamskiego na Kobane, w czasie których ponad 300 tys. ludzi zostało zmuszonych do ucieczki do pobliskiej Turcji. Choć blisko 3,5 tys. Kurdów znalazło tam pozorne schronienie, nie otrzymali jednak statusu uchodźców, co pogłębiło ich marginalizację i wykluczenie.

Chłopiec patrzy na widza zza ogrodzenia obozu dla uchodźców w tureckim Suruç. Brak dostępu do podstawowych dóbr, takich jak edukacja, ciepłe posiłki czy bieżąca woda, podkreśla dramatyczne warunki życia w obozie. Intensywne spojrzenie młodego chłopca staje się narzędziem opowieści o tych, którzy zostali wypchnięci na margines globalnej polityki, pozbawieni głosu i widoczności, a sam Hasun narasta do figury-symbolu – osaczenia i izolacji, jakie towarzyszą wielu ofiarom kryzysów humanitarnych.